Marmara için 'kritik' uyarı: Deniz yaşamı tehlike altında

Marmara için 'kritik' uyarı: Deniz yaşamı tehlike altında

Bozcaada ve Marmara Adası'nda nesli tehlike altında olan mercan habitat karakterleri ve yayılım gösterdikleri alandaki biyolojik çeşitlilik inceleniyor.

Proje kapsamında yasa dışı balıkçılık faaliyetleri, bilinçsiz avlanma ve çapa atımı nedeniyle zarar gören mercan kolonilerine ilişkin farkındalık oluşturularak bilinçlendirme faaliyetlerine odaklanılıyor. Uzmanlar, bilmeden yapılan herhangi bir deniz faaliyetinin habitata zarar vereceği uyarısında bulunuyor.

"Türkiye Kıyıları Mercan Resif Deniz Doğa Alanlarını Geliştirme, Koruma, İzleme ve Yönetimi Projesi" kapsamında Bozcaada ve Marmara Adası'nda nesli tehlike altında olan mercan habitat karakterleri ve yayılım gösterdikleri alandaki biyolojik çeşitlilik inceleniyor.

Akdeniz orijinli nesli tehlike altındaki taş mercan "Cladocora caespitosa" ve altın mercan "Savalia savaglia"nın yoğun dağılım gösterdiği Bozcaada ve Marmara Adası kıyı sularında bilimsel izleme çalışmaları başlatıldı.

Kuzey Ege ve Marmara Denizi'nin güneyinde başlatılan proje 6 kişilik bilim ekibinin yanı sıra STK'ların katılımıyla gerçekleştiriliyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliğinin himayelerinde Çanakkale Sualtı Spor Kulübü Derneğince yürütülen projede Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Sualtı Teknolojisi Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Özalp'in bilimsel danışmanlığını üstlendiği projeye STK'lar da destek veriyor.

Proje kapsamında yasa dışı balıkçılık faaliyetleri, bilinçsiz avlanma ve çapa atımı nedeniyle zarar gören mercan kolonilerine ilişkin farkındalık oluşturularak bilinçlendirme faaliyetlerine odaklanılıyor.

Her iki bölgede dalış yapan araştırma ekibi, şu anda çalışmalarını Marmara Adası civarında sürdürüyor. Yıl sonuna kadar en az 70 dalış planlayan ekip, nesli tehlike altındaki türlere yaşam alanı olan bölgede balık ağlarının ve Marmara'da müsilajın tahrip ettiği alanları kayıt altına alıyor.

Bilimsel çalışmalar tamamlandıktan sonra mercanların zarar gördüğü tehdit ve etkenlerin oranı, habitatlardaki hasar ortaya çıkarılarak ağustos 2023'e kadar ilgili kuruluşlara kitap halinde rapor edilecek. Tehdidin boyutuna göre koruma tedbirleri alınmasına yönelik yol haritası belirlenecek.

Doç. Dr. Özalp, Bozcaada ve Marmara Adası'nda geniş yayılım alanları bulunan iki Akdeniz mercan türünün nesli tehlike altında olmalarına rağmen henüz korunma önlemi alınmadığını söyledi. Özalp, Akdeniz'de korunan bu türlerden özellikle 2 bin 700 yıl önce yaşamış fosil kayıtları dahi bulunan altın mercanın balıkçı ağları ve atılan çapalar nedeniyle ciddi risk altında olduğunu anlattı.

Doç. Dr. Özalp, Marmara Adası'nda yaşam süren ve Hayırsız Adacık'ta yoğun yayılım oluşturmuş Savalia savaglia mercanı dallarının üzerinde köpek balıklarının yumurta bıraktığını, denizatı yumurtalarının bulunduğunu, üzerlerinde balık ağları gördüklerini aktardı.

Yüksek biyoçeşitlilik oluşturan bu bölgelerde acil eylem planları doğrultusunda önlemler alınmasının önemine dikkati çeken Özalp, "Habitatlarda yapılan incelemelerde ezilmiş veya dalları kırılmış mercan kolonilerine rastlıyorsunuz. Bu durum son derece vahim." dedi.

Özalp, mercanların korunması ve hassasiyetle izlenmesi gerektiğine işaret ederek, bu nedenle proje çalışmalarının önemli olduğunu belirtti. Özalp, bilinçsizce atılan çapaların, balık ağları ya da bilmeden yapılan herhangi bir deniz faaliyetinin örneğin dalış turizminde dalgıcın paletinin de mercanları etkileyebileceğini kaydetti.

Özalp, "Çanakkale Boğazı, Bozcaada ve Marmara Denizi'nde belirlenmiş alanların mercanlara ev sahipliği yapması bir anlamda da ülkemizin değerini yükselten bir unsur. Bozcaada ise stratejik bir bölge, burada nesli tehlike altında olan bir türün ekosistemini çalışmamız, aynı şekilde trol ve gırgır baskısının çok yoğun olduğu bir Marmara Adası'nı düşündüğümüzde oradaki türlerin yaşamsal önemleri üzerine ve tehdit unsuru olan dip ağları, çapalar veya diğer zararlı etkenler ilgili farkındalığı biraz yükseltirsek eminim ki balıklara yuva olan bu ortamları geleceğimize kazandırmış olacağız" diye konuştu.