ÖLÜMCÜL BAĞIMLILIK! Putin’in kozları neler, hangi politika Rusya’yı lider yaptı, Rus lider neden anlaşmaya yanaşmıyor? Deneyimli gazeteci Mustafa Aşcıoğlu yazdı

ÖLÜMCÜL BAĞIMLILIK! Putin’in kozları neler, hangi politika Rusya’yı lider yaptı, Rus lider neden anlaşmaya yanaşmıyor? Deneyimli gazeteci Mustafa Aşcıoğlu yazdı

Rusya-Ukrayna müzakerelerinde şimdilik sonuç yok. Rusya’ya göre, Ukrayna “tribünlere oynuyor.” Süreç uzuyor. Putin de elinde tuttuğu kartları bir bir kullanıyor. Amacı hem batıya yanıt vermek hem de daha fazla taviz koparmak.

Mustafa AŞCIOĞLU / Gazeteci

Rusya’nın tabiriyle “dost olmayan ülkeler” yaptırım üstüne yaptırım getirdi. Hani iğneden ipliğe denir ya, tam öyle. Ambargolar hem Rusya’yı hem de Putin’i zorluyor. Hem de öyle böyle değil. Ama Rusya tarafı, “öldürmeyen güçlendirir” mantığıyla hareket ediyor.

Kremlin Sözcüsü Peskov, yaptırımlar için, “eşi benzeri görülmemiş” ifadesini kullandı. Peskov’a göre, yaptırımlar, “mantık sınırını aşıyor.” Ama Kremlin Sözcüsü şu cümleyi de kurdu: Her şeyde bir hayır vardır. Bu bizi harekete geçiriyor, çalıştırıyor, daha önce üretmediğimizi üretmemizi sağlıyor.

Rusya tarafı kuyruğu dik tutarak, ambargo zayiatını en aza indirmek için, yeni hamle hazırlığında kuşkusuz. Rusya’nın eli güçlü. Putin adım adım gidiyor. Sondan başlayayım.

Putin “hasım ülkelerle” vize rejimine ilişkin yeni bir kararname imzaladı. Yani Moskova, “kısasa kısas” dedi. Rus hükümeti, başta AB olmak üzere, Norveç, Danimarka, İzlanda, İsviçre ve Lihtenştayn ile uygulamada olan vize kolaylaştırma anlaşmalarının bazı maddelerini askıya aldı.

Geçen hafta da “dost olmayan ülkeler”in Rus gazı için ruble ile ödeme yapmalarını içeren kararname yürürlüğe girdi.

Peki bu ne demek? Kısaca yazayım. Artık Rusya’dan gaz alımında yerli para kullanılacak. Rus gazı alan ülkelerin, Gazprombank'ta hesap açmaları gerekecek. Ödemeler bu bankaya yapılacak ve söz konusu fonlar Moskova Borsası’nda rubleye çevrilecek.

Tabii bu adım enerji piyasasını allak bullak etti. Almanya ve Fransa, ruble ödemeyi kabul etmedi. Avrupa Komisyonu, kararın Euro ve dolarla yapılan gaz sözleşmelerine aykırı olduğunu açıkladı. Ama Putin, daha da ileri gitti. Sözleşmelerin iptal edilebileceğine dikkat çekti.

Aslında Rusya enerji konusunda çok hem de çok rahat. Rusya’nın petrol ve doğalgaz gelirleri dudak uçuklatan cinsten. Bu yıl geçen yıla göre, petrol ve gaz kazancının yüzde 30’dan fazla artarak 321 milyar dolara çıkabileceği tahmin ediliyor.

Rusya, gaz ödemelerine el konulmaması için bu kararı aldı. Hemen söyleyeyim. Ruble ile ödeme uygulamasının diğer Rus mallarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi de gündemde.

“Önümüz yaz, doğalgaz kullanmayız” demeyin. Başta elektrik üretimi olmak üzere doğalgaz olmazsa olmazdır. Avrupa Rus gazına bağımlı. Tabii, biz de.

Ama Rusya’ya bağımlılık, sadece doğalgazla da bitmiyor. Mesela ayçiçeği. Rusya ayçiçeği üretiminde dünya ikincisi. Birinci sırada Ukrayna var.  

Türkiye, ayçiçek yağı ithalatının yüzde 65,5'ini Rusya'dan, yüzde 4,2'sini ise Ukrayna'dan yapıyor. Avrupa’da durum farklı değil. Hatta daha da içler acısı. Avrupa’nın sıvı yağı yüzde 95 oranında Rusya ve Ukrayna’dan gidiyor. Yani Avrupa, Rusya’nın ayçiçek yağına da bağımlı. Tabii biz de.

Putin bunu da koz olarak kullandı doğal olarak. Ne mi yaptı? Ayçiçek yağına sınırlama getirdi. Rusya Tarım Bakanlığı, 15 Nisan’dan itibaren ayçiçeği yağı ihracatına geçici olarak kota getirildiğini açıkladı.

Yani, batının yaptırımlarına karşı elindeki kozları tek tek kullanmaya başladı. Avrupa, savaş nedeniyle Ukrayna’dan da ayçiçek yağı alamıyor. Hal böyle olunca, Rus lider, ayçiçek yağını da “silah” olarak kullandı. Avrupa’ya böyle yanıt verdi.

Peki bitti mi? Tabii ki hayır. İşte size bir başka koz daha: Buğday.

Ayrıntıya geçmeden, “yok artık” dedirtecek bir rakam vereyim. Dünyada günlük olarak tüketilen her 100 kaloriden 12'si Rusya veya Ukrayna'dan tedarik ediliyor. İki ülke birlikte buğday ihracatının yüzde 30'unu oluşturuyor.

Dediğim gibi, Putin’in elinde çok koz var. Hani “buğday işte” deyim geçtiğimiz bu tahıl ürünü bile, Rusya için ciddi ve önemli bir “hamle” şansı demek.

Peki Putin bu konuda ne yaptı? Sizce adım atmadan durur mu? Tabii ki durmadı. Bazı ülkelere, başta buğday olmak üzere tahıl ihracatını kısmen durdurdu.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından, Rusya tahıl üretimine gaza bastı. Hem de öyle böyle değil. Temel amaç, hayvancılık sektörünü canlandırmak ve ülkeyi tarımda mümkün olduğunca kendi kendine yeterli hale getirmekti. Bu politika başarılı da oldu.

Rusya, buğday, ayçiçeği gibi ürünlerde ekili alanlarını yaklaşık yüzde 50 büyüttü. Buğday ticaretini hızlandırmak için limanlarına da dev yatırımlar yaparak tahıl altyapısını geliştirdi.

2000’lerin başında yılda yaklaşık 30 milyon ton olan buğday üretimi yüzde 150 artarak 80 milyon tona dayandı. Tüm bunlar Rusya’yı 20 yılda tahıl ithalatçısından dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri haline getirdi.

Yani yalnızca, Rus doğalgazı, Rus petrolü yok. Rusya tarımda da dünyayı kendine bağımlı yaptı. Enerji sektörü hep bir numaralı konu olarak gündemde. Ama Rusya için tahıl da kalkınma ve ticaret için vazgeçilmez.

Putin bu yüzden, batının yaptırımlarını “fırsat” görüyor. Ve Rus halkı da arkasında. Hem de kapı gibi. Rusya'daki ender bağımsız araştırma kuruluşlarından Levada Center'ın son anketi çarpıcı.

Rusya’da Putin'in icraatlarını onaylayanların oranı yüzde 83'lere kadar yükseldi. Mart ayında Putin'e duyulan güven de 10 puanlık artışla yüzde 44 oldu.

Bir rakam daha vereyim. Rusya Kamuoyu Araştırmaları Merkezi’nin anketine göre, Rusların yüzde 76'sı Ukrayna operasyonunu destekliyor. Bu, Ukrayna harekatının başladığı tarihte yapılan ankete göre yüzde 11 artış anlamına geliyor.

Bir araştırma sonucu da Amerika’dan. Joe Biden için işler yolunda değil. Amerika’da 2024 yılı başkanlık seçimi için yapılan “varsayımsal” ankette, Biden hüsrana uğradı. Eski Başkan Donald Trump, Joe Biden’a 6 puan fark attı.

Yani Rusya’ya yaptırımların başını çeken ABD’nin Başkanı sıkıntıda. Ama yaptırımlara karşı elindeki kozları peş peşe kullanan Rusya’nın Başkanı rahat. Çünkü Putin biliyor ki, batının Rusya’ya bağımlılığı “ölümcül” düzeyde. İşte bu yüzden de daha fazla diyerek, anlaşmaya yanaşmıyor. Tabii şimdilik…

Twitter: https://twitter.com/MustafaAscioglu

Önceki ve Sonraki Haberler
Gündem